शिवपुराण या महापुराणात भगवान शिवाच्या अनंत ज्योतिस्तंभ (ज्योतिर्लिंग) प्राकट्याची प्रसिद्ध कथा वर्णिलेली आहे. ब्रह्मा आणि विष्णू यांच्यातील श्रेष्ठत्वाचा वाद शांत करण्यासाठी भगवान शिव तेजोमय स्तंभाच्या रूपात प्रकट झाले. महाराष्ट्रात त्र्यंबकेश्वर, भीमाशंकर व घृष्णेश्वर ही प्रमुख ज्योतिर्लिंग क्षेत्रे आहेत.
संपादकीय टीप: पौराणिक व आध्यात्मिक कथा पारंपरिक धार्मिक वारसा म्हणून सादर केल्या आहेत व त्यांचा ऐतिहासिक पुराव्यांपासून स्पष्ट भेद केला आहे.