मुख्य सामग्रीकडे जा
हिंदू देवता

भगवान श्रीकृष्ण — भगवद्गीता, महाराष्ट्रातील कृष्णभक्ती मंदिरे आणि कसे पोहोचाल

योगेश्वर भगवान श्रीकृष्णाचे तत्त्वज्ञान, महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध कृष्ण मंदिरे — पंढरपूर, वाई, इस्कॉन पुणे-मुंबई व महानुभाव पंथ स्थळे आणि कसे पोहोचाल याचे मार्गदर्शन.

जाहिरात

Ad Space — top

भगवान श्रीकृष्ण (योगेश्वर, मुरलीधर, गोपालकृष्ण, वासुदेव) हे भगवान विष्णूचे पूर्णावतार मानले जातात. कुरुक्षेत्रावर अर्जुनाला दिलेला श्रीमद्भगवद्गीतेचा उपदेश हा भारतीय तत्त्वज्ञानाचा मेरुमणी आहे. महाराष्ट्रात श्रीकृष्ण भक्ती तीन महान प्रवाहांमधून बहरली — वारकरी संप्रदाय (विठ्ठल-कृष्ण भक्ती), महानुभाव पंथ (श्री चक्रधर स्वामी स्थापित) आणि आधुनिक काळातील इस्कॉन (ISKCON) कृष्णभक्ती चळवळ.

महाराष्ट्राच्या साहित्यात श्रीकृष्णाचे स्थान

१३ व्या शतकात संत ज्ञानेश्वर महाराजांनी श्रीकृष्णाच्या भगवद्गीतेवर ज्ञानेश्वरी हा अजरामर मराठी ग्रंथ रचला. त्यानंतर संत एकनाथ महाराजांनी एकनाथी भागवत आणि रुक्मिणी स्वयंवर लिहून मराठी घराघरांत कृष्णकथा पोहोचवल्या. संत जनाबाई, संत नामदेव आणि संत तुकाराम यांचे अनेक अभंग बालकृष्ण, गोपाळकाला आणि विठुरायाच्या प्रेमभक्तीने ओतप्रोत भरलेले आहेत.

महाराष्ट्रातील प्रमुख श्रीकृष्ण मंदिरे आणि कसे पोहोचाल

१. इस्कॉन श्री राधा-वृंदावनचंद्र मंदिर (NVCC), कात्रज–कोंढवा (पुणे)

  • महत्त्व: पुण्यातील सर्वात भव्य आधुनिक वैदिक स्थापत्यशैलीतील श्रीकृष्ण मंदिर; येथे श्री राधा-वृंदावनचंद्र आणि श्री व्यंकटेश बालाजी यांची सुंदर दर्शने होतात.
  • कसे पोहोचाल: पुणे रेल्वे स्थानकापासून सुमारे १२ किमी (कात्रज–कोंढवा बायपास रोड); पीएमपीएमएल बस, रिक्षा व कॅब सहज उपलब्ध.

२. इस्कॉन श्री राधा-रासबिहारी मंदिर, जुहू (मुंबई)

  • महत्त्व: मुंबईतील जगप्रसिद्ध संगमरवरी श्रीकृष्ण मंदिर; १९७० च्या दशकात श्रील प्रभुपादांच्या प्रेरणेने उभारलेले आध्यात्मिक केंद्र.
  • कसे पोहोचाल: अंधेरी किंवा विलेपार्ले रेल्वे स्थानकापासून (पश्चिम रेल्वे) सुमारे ३.५ किमी; मुंबई विमानतळापासून फक्त २० मिनिटांच्या अंतरावर.

३. श्रीकृष्ण घाट व वाई परिसर (सातारा जिल्हा)

  • महत्त्व: कृष्णा नदीच्या तीरावर वसलेल्या प्राचीन वाई शहरात (दक्षिण काशी) नदीकाठी अनेक पेशवेकालीन मंदिरे, सुंदर दगडी घाट आणि भक्तिमय वातावरण आहे.
  • कसे पोहोचाल: पुण्यापासून पुणे–सातारा महामार्गाने (सुरूळ फाटा मार्गे) सुमारे ८८ किमी; महाबळेश्वर–पाचगणी मार्गावर असल्याने सहज भेट देता येते.

४. महानुभाव पंथाचे प्रमुख केंद्र — रिद्धपूर (अमरावती जिल्हा) आणि पैठण

  • महत्त्व: श्री चक्रधर स्वामी व गोविंदप्रभू यांच्या वास्तव्याने पावन झालेले विदर्भातील रिद्धपूर हे महानुभाव पंथातील श्रीकृष्ण उपासकांचे मुख्य तीर्थस्थान आहे.
  • कसे पोहोचाल: अमरावतीपासून सुमारे ५५ किमी (मोर्शी मार्गे); अमरावती व बडनेरा ही जवळची प्रमुख रेल्वे स्थानके आहेत.

जन्माष्टमी आणि दहीहंडी (गोपाळकाला) उत्सव

महाराष्ट्रात श्रीकृष्ण जन्माष्टमी (श्रावण वद्य अष्टमी) मध्यरात्री १२ वाजता श्रीकृष्ण जन्मोत्सवाने साजरी होते, तर दुसऱ्या दिवशी दहीहंडी (गोपाळकाला) हा सण मुंबई, ठाणे, पुणे व संपूर्ण राज्यात प्रचंड उत्साहाने साजरा केला जातो. गोविंदा पथके मानवी मनोरे रचून दहीहंडी फोडतात आणि पोहे, दही, लाह्या व फळांचा काला प्रसाद वाटला जातो.

जाहिरात

Ad Space — bottom